Αλλοτινοί ήρωες σε σύγχρονους καιρούς

ΗΡΩΕΣ ΑΠ΄ ΤΑ ΠΑΛΙΑ
ΑΝΤΙΔΟΤΟ ΣΤΑ ΠΑΘΗ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Η Κορίνα Πρεβεδουράκη παρουσιάζει την καινούργια της δουλειά, η οποία αποτελεί αρμονική συνέχεια των προηγούμενων ιδεολογικών και εικαστικών προβληματισμών της με θέματα από τη σύγχρονη, καθημερινή πραγματικότητα. Παλαιότερα παρουσίαζε μια καθημερινή ζωή βασισμένη σε ενδογενείς αντιθέσεις της κοινωνίας, όπως τον «επιτυχημένο» γραβατοφορεμένο άντρα που διαβάζει την εφημερίδα δυο πλάι στο νεαρό πανκ, βίαια στιγμιότυπα αλλά και στιγμές χαράς με ξεφάντωμα χορού απλών ανθρώπων ή γαμήλιες αναμνηστικές φωτογραφίες.
Στην καινούργια της δουλειά το θέμα εξακολουθεί να είναι ο άνθρωπος και η σύγχρονη πραγματικότητα. Η ζωγραφική της όμως εστιάζεται στα δραματικά και μόνο επεισόδια της σύγχρονης ζωής. Μέσα από την παρατήρηση, τις εντυπώσεις, τα ερεθίσματα και τα μηνύματα που βομβαρδίζουν τον άνθρωπο καθημερινά, αντλεί τη θεματογραφία της. Τα πάθη του ανθρώπου, οι πρόσφυγες που πληθαίνουν στα διάφορα σημεία του πλανήτη, η πείνα, η φτώχεια και η ανημποριά στον «πολιτισμένο» δυτικό κόσμο, η επιβολή της αστυνομικής βίας και οι προσπάθειες καταστολής, η εκμετάλλευση και η παράνομη παιδική εργασία, η μάστιγα των καιρών, το AIDS που εξολοθρεύει νέους ανθρώπους προκαλώντας νέες κοινωνικές συμπεριφορές.
Το νέο στοιχείο στα έργα της είναι η παράθεση διαφόρων ηρώων των εικονογραφημένων που συντρόφευαν τα παιδικά χρόνια της ζωγράφου. Τελευταία, νέοι εικαστικοί, η Ελένη Γκλίνου ή η Λίλα Παπούλα, ενσωματώνουν στη ζωγραφική τους κάποιες έντυπες αναμνήσεις των παιδικών τους χρόνων, όπως φιγούρες από την εικονογράφηση του Γραμματόπουλου στα αναγνωστικά του Δημοτικού και από άλλες πηγές.
Στην περίπτωση της Κορίνας Πρεβεδουράκη η παράθεση αυτή αποτελεί συναισθηματική πρόταση για μαγική επίλυση, ξόρκισμα ή στωική αποδοχή των δεινών. Η κακή μάγισσα της Χιονάτης πλάι στον «θνήσκοντα» νέο από AIDS, o σούπερμαν που αδυνατεί να βοηθήσει τους ξεριζωμένους πρόσφυγες, ο αφελής Σπίθας από το Μικρό Ήρωα χαμένος ανάμεσα στους εκφραστές «της τάξης», η Κοκκινοσκουφίτσα, συνδράμοντας τον απελπισμένο γέροντα, ο Μίκυ Μάους στη προσπάθειά του να διασκεδάσει τη θλίψη των παρανόμως απασχολούμενων παιδιών. Οι ήρωες αυτοί παντού αποτελούν παραπληρωματικά θέματα, εξωγενή στοιχεία της σύνθεσης. Σε κάποια έργα γίνεται αντιστροφή: Το παραμύθι πρωτεύει. Η Ωραία Βασίλισσα βλέπει την ασχήμια και της ζωής το πέρασμα μέσα στον άτεγκτο καθρέφτη.
Τρία άλλα έργα, σουρρεαλιστικής έμπνευσης, διαφοροποιούνται από το γενικότερο πνεύμα, διατηρώντας όμως μια διάθεση κριτικής. Πρόκειται για την πεταμένη στο σκουπιδότοπο γυναίκα – ψάρι, για το ζευγάρι με τα καλυμμένα πρόσωπα ή για τη γυναικεία ύπαρξη που αταίριαστα εισχωρεί σε αυστηρά ανδρικό χώρο, εικόνες που εμφανώς συνομιλούν με τον Magritte. Οι συνθέσεις παρουσιάζουν μια προτίμηση στην αποσπασματική δράση, σαν από instantanné. Οι επιλογές στη σύνθεση προσδίδουν ζωντάνια στα έργα.
Ο άντρας των ΜΑΤ με γυρισμένη την πλάτη στο θεατή, ένα έντονο κάθετο στοιχείο σε πρώτο πλάνο συνδέει τον Σπίθα με το τρίτο επίπεδο των αντρών σε αναταραχή.
Ο ωχρός άρρωστος νέος καταλαμβάνει το πρώτο επίπεδο σε διαγώνια τοποθέτηση και η κακιά μάγισσα σε αντίθετη διαγώνια κλήση.
Οι πρόσφυγες σε μια κυκλική ελλειπτική διάταξη από το πρώτο πλάνο μέχρι το βάθος. Οι επιλογές αυτές, ενεργοποιούν, φορτίζουν τη σύνθεση, προσδίδοντας τη γραφιστική παιδεία, καθώς και το ενδιαφέρον της για τα comics.
Η τεχνική, η μορφοπλαστική και τεχνοτροπική της επεξεργασία δίνουν επίσης στοιχεία για τις επιρροές που έχει δεχθεί. Η μαθητεία της στη Σχολή Βακαλό, η επίδραση σε σχέση με τη σύνθεση και την εκτέλεση του έργου προέρχεται από τις γιγαντοαφίσες του κινηματογράφου, εκτελεσμένες από ιστορικούς δημιουργούς , όπως ο Κουζούνης ή ο Βακιρτζής.
Τέλος η νεαρή ζωγράφος έχει σίγουρα ενδιαφερθεί για την εικαστική και κοινωνική κριτική πρόταση της ομάδας των νέων Ελλήνων Ρεαλιστών του΄70, όπως ο Γ. Ψυχοπαίδης ή ο Γ. Βαλαβανίδης που υπήρξε και δάσκαλός της στη Σχολή Βακαλό. Αναφέρομαι στο έργο με τα καλυμμένα πρόσωπα, όπου η ζωγράφος τοποθετεί ένα ένθετο σχόλιο με τα τραγικά πρόσωπα των πρωταγωνιστών, σχεδιασμένα με κάρβουνο. Ο άντρας φέρει σωληνάκια στη μύτη για τη διευκόλυνση της λειτουργίας της αναπνοής και η ηλικιωμένη κυρία με το ρυτιδιασμένο πρόσωπο εκφράζει ένα βουβό πόνο απόγνωσης. Οι σουρεαλιστικές προτιμήσεις της σίγουρα έχουν κάποια ρίζα σε έναν άλλο δάσκαλό της, τον Θ. Πάντο. Η Κορίνα Πρεβεδουράκη παραθέτει ανοιχτά ευκολοδιάβαστες τις επιδράσεις της.
Το έργο της από την πρώτη ατομική του 1991, ακολουθεί μια έντιμη και όχι βεβιασμένη πορεία της εικαστικής της εξέλιξης. Τις επιδράσεις της τις επεξεργάζεται και τις αφομοιώνει καταθέτοντας μια δική της παραστατική πρόταση παραστατικής ζωγραφικής. Το πλάσιμο των μορφών γίνεται με μια επιτυχή παράθεση τονικών διαβαθμίσεων. Το χρώμα μοιάζει να το φοβάται, δεν αφήνεται ελεύθερη στη χρωματική της έρευνα. Κάποιες σχεδιαστικές συντομεύσεις οφείλονται στην επιλογή του τρόπου εκτέλεσης του έργου της.
Μέσα στο πλαίσιο της κοινωνικής κριτικής, της αμφισβήτησης, της δυσπιστίας στην παρουσίαση μιας πραγματικότητας πλασμένης και διαφημισμένης από τα ΜΜΕ σύμφωνα με τους κανόνες της αγοράς, ιεραρχεί και εικονογραφεί κάποιες σύγχρονες μορφές από τα αιώνια πάθη των ανθρώπων. Τα έργα αυτά αποτελούν μια ενότητα καταγγελίας στην οποίαν αντιπαραθέτει μια ρομαντική, αυθόρμητη, ουτοπική πρόταση προσφυγής στους ήρωες των ‘’εικονογραφημένων’’ που συντροφεύουν τα παιδικά χρόνια όλων μας.
Στους δύσκολους αυτούς καιρούς, στο γύρισμα του 20ου αιώνα, όλοι έχουμε ανάγκη από μία εμβύθιση στον κόσμο των παραμυθιών, μακριά από τις αγωνίες, τις αγριότητες, την πολύμορφη βία, την δυστυχία, την φτώχεια, τις μάστιγες και τα αδιέξοδα της σύγχρονης ζωής. Αλλά σίγουρα ιδέα, ουτοπία και συμβολισμός αποτελούν κυρίαρχα δημιουργικά στοιχεία στην τέχνη.

Δρ. Λίνα Τσίκουτα – Δεϊμέζη
Ιστορικός τέχνης
Επιμελήτρια της Εθνικής Πινακοθήκης

ΑΙΘΟΥΣΑ ΑΝΤΗΝΩΡ
ΛΟΥΚΑΣ ΛΟΥΚΑΚΗΣ